OKUMA BECERİSİNİN GELİŞTİRİLMESİ

OKUMA BECERİSİNİN GELİŞTİRİLMESİ

Category : Genel

Okuma,ön bilgilerin kullanıldığı, yazar ve okuyucu arasındaki etkili iletişime dayalı, uygun bir yöntem ve amaç doğrultusunda düzenli bir ortamda gerçekleştirilen anlam kurma süreci olarak tanımlanmaktadır.

İyi bir okumanın taşıması gereken özelliklerin başında kelimenin tanınması ve ayırt edilmesi gelmektedir. Bununla birlikte okumanın akıcı olması zorunluluğu gelir. Akıcı okuma; noktalama işaretleri, vurgu ve tonlamalara dikkat edilen, geriye dönüş ve kelime tekrarına yer verilmeyen, heceleme ve gereksiz duruşlar yapılmayan, anlam ünitelerine dikkat edilerek, konuşurcasına yapılan okumaya denir. Akıcı okumanın temelinde kelime tanıma ve ayırt etme yeteneği yatmaktadır. Zayıf okuyucuların kelime tanıma ve ayırt etme gücü oldukça yavaştır. Kapasitelerinin büyük bölümünü kelime tanıma ve ayırt etmeye ayırırlar. Bu nedenle genel anlama yetenekleri gelişmemektedir. Kelime tanıma ve ayırt etme işi daha hızlı yapılabilirse, dikkat ve  zamanlarının çoğunu tek tek kelime anlamaya değil, metnin bütününü anlamaya yönelteceklerdir.

Kelime tanımada karşılaşılan problemler; tanınmayan kelimelerin okunmaması, sembol ve ses arasındaki ilişkiyi kavrayamama, kelime ve harf karıştırma, heceleme güçlüğü, kelimedeki harflerin değiştirilmesi, tahmin ederek okuma, yanlış okuma ve kelimeleri değiştirme, ekleme ve bırakmalar, tersine çevirme ve tekrarlamalardır.

Okuma alanında yaşanan öğrenme güçlüklerini gidermek için birçok akıcı okuma stratejisi geliştirilmiştir. Bunlar:

1-Tekrarlı Okuma: Bu tür okuma bir metni akıcılık kazanılıncaya kadar tekrar tekrar okumadır. Çocukların sık sık karşılaştığı kelimelerin doğru bir şekilde öğrenilmesine katkı sağlayacak bir tekniktir. Tekrarlı okuma yapılırken dikkat edilecek en önemli husus okunacak metindir. Zor metinler okuma hızını arttırmadığı gibi okumaya karşı ilgiyi de azaltır.

2-Eşli(İkili) Okuma: Bu çalışmada okuma güçlüğü çeken öğrenciye eşlik edecek okuyucunun iyi okuma yapması önemlidir. Çalışmada öncelikle kitap seçimi yapılmalıdır. Kitabın düzeyi okuyacak çocuk açısından biraz üst seviyede olmalıdır. Çocukla ana başlıklar, kapak görselleri ve kapaktaki tüm bilgiler tartışıldıktan sonra çocuk ve yardımcı birlikte sesli okuma yaparlar. Çocuğun zorlanmasında 3–5 saniye beklendikten yardımcı devreye girer ve okuma işini sürdürür. Yardımcı okuma hızını çocuğa göre düzenlemeli ve ona gerekli dönütleri vermelidir.

3-Eko Okuma:Öğretmenin bir cümleyi okuduğu ve öğretmenin de hemen onun arkasından aynı metni okuduğu okuma çalışmasıdır.

4-Ahenkli Okuma: Öğretmen ve öğrenci aynı anda okur ve öğretmen ara sıra bir cümleyi belirli bir yere kadar okur ve sıradaki kelimenin öğrenci tarafından okunması için bekler.

5-3P Metodu: 3P metodu öğretmen, ebeveyn ya da akranlardan herhangi biriyle yapılan bire bir yapılan işlemsel bir süreçtir. Yöntemin iki temel unsuru vardır. Birincisi, uygun okuma materyalinin sağlanması ; diğeri ise öğreticinin öğrenciye “duraksama,yöneltme ve övme” şeklinde verdiği dönüttür. Duraksama evresinde bağlama uygun olan kelimeyi bulması ve hatasını düzeltmesi için öğrenciye yeterli zaman verilmektedir. Öğrenci beş saniyelik bir duraksamadan sonra hatasını düzeltemiyorsa ya da hata yaparsa bir sonraki aşama yöneltme aşamasına geçilir. Bu aşama cevabı vermeksizin ipuçları sunarak ve kendini düzeltmesi için fırsat tanıyarak çözümlemesine yardım etmeyi kapsayan bir aşamadır. Son aşama olan övme aşaması ise, uygun okuma davranışının sözel övgü ile desteklenmesi sürecini kapsar.

Bunların yanında kelimeleri tanıma ve ayırt etme için yapılacak çeşitli teknikler yukarıda sayılan yöntemlerle birlikte kullanılır. Bunlar: Kelime kutusu stratejisi, boşluk tamamlama tekniği, paragrafın önceden dinlenmesi stratejisi…..

Yapılan araştırmalarda, okuma güçlüğü çeken bireylerle okuma alanında yapılan çalışmaların okuma hatalarını büyük oranda azalttığı ve akıcı okumayı desteklediği sonuçlarına ulaşılmıştır.

 

Kaynakça:

Yüksel,A.(2010), Okuma Güçlüğü Çeken Bir Öğrencinin Okuma Becerisinin Geliştirilmesine Yönelik Bir Çalışma,Afyon Kocatepe Üni,Afyon

Dağ,N.(2010),Okuma Güçlüğünün Giderilmesinde3P Metodu ile Boşluk Tamamlama Tekniğinin Kullanımı Üzerine Bir Çalışma,Ank. Ü. Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi,

Akyol, H.( 1994). “Kelime Tanıma ve Okumaya Etkisi”. Çağdaş Eğitim.

Z.E. Sınıf Öğretmeni Nihal İŞERİ