KAYNAŞTIRMA VE ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERİN KAYNAŞTIRILMALARI UYGULAMALARI

KAYNAŞTIRMA VE ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERİN KAYNAŞTIRILMALARI UYGULAMALARI

Category : Genel

                                                                                                                                                       KAYNAŞTIRMA VE ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERİN KAYNAŞTIRILMALARI UYGULAMALARI

Kaynaştırma : Özel eğitim gerektiren bireylerin, yetersizliği olmayan akranları ile birlikte eğitim ve öğretimlerini resmî ve özel okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında sürdürmeleri esasına dayanan, destek eğitim hizmetlerinin sağlandığı özel eğitim uygulamalarıdır.

Özel Gereksinimli Bireylerin Kaynaştırılmaları Uygulamaları:

Her bireyde olduğu gibi özel gereksinimli bireylerin de, diğer bireylerle sosyal ilişki kurmak ve bunu sürdürmek, beğenilmek ,takdir edilmek, çevresi tarafından sevgi ve değer görmek ,kimseye ihtiyaç duymadan yaşama istekleri vardır.

Günümüzde özel gereksinimi olan bireylerin genel eğitim sınıflarında normal gelişim gösteren akranlarıyla aynı ortamlarında, birlikte eğitim almaları uygulamalarının yaygınlaştığı görülmektedir. Kaynaştırma olarak adlandırılan bu uygulamaların yaygınlaşmasının temel nedenleri arasında dünyadaki olumlu örnekleri ve alınan olumlu sonuçlar etkili olmuştur. Bunun yanında özel gereksinimli çocukları olan ailelerin talep ve baskıları da etkili olmaktadır.

Geçmişten günümüze gelen süreçte; özel gereksinimi olan bireylerin genel eğitim okullarında alt özel sınıflarda eğitim almaları, daha sonra yarı zamanlı kaynaştırma ve ardından tam zamanlı kaynaştırma uygulamaları şeklinde başlayan bu yaklaşımın günümüzde bütünleştirme felsefesine dayalı olarak yürütüldüğü dikkat çekmektedir. Dolayısıyla herkes için uygun okullar yaratma felsefesini temel alan bütünleştirme uygulamaları, özel gereksinimi olan bireylerin genel eğitim sınıflarından hiç ayrılmadan akranlarıyla birlikte eğitim almalarını gerçekleştirmeyi hedeflemektedir. Bütünleştirme, öğrencileri, aileleri, eğitimcileri ve toplumun diğer üyelerini bir araya getiren okullar yaratma felsefesidir. Bütünleştirme işbirliğine açık destekleyici ve öğrenmeyi teşvik edici ortamlarda tüm öğrencilerin öğrenmesi için gereksinim duyduğu hizmetlerin ve fiziksel koşulların sağlanması olduğu kadar, öğrencilerin her birinin bireysel farklılıklara saygı duyması ve farklılıklardan bir şeyler öğrenmesidir. Her nekadar bütünleştirme doğrudan engelli öğrencilere odaklanmasada “tüm öğrencilerin gereksinimlerini” daha iyi karşılayabilmesi yönünden eğitim sistemini herkes için uygun hale getirmek için tasarlanmıştır.

Yapılan çalışmalardan da anlaşılacağı üzere; kaynaştırma uygulamalarına ilişkin araştırma sonuçlarına bakıldığında özel gereksinimleri olan ve olmayan bireylerin akademik başarı ve sosyal beceriler boyutlarındaki yararlarından söz edilmektedir. Araştırmalarda özel gereksinimi olan bireylerin okuma-yazma, matematik, hayat bilgisi gibi derslerde başarılarının arttığı, sınıf içi eğitim öğretim etkinliklerine daha fazla katıldıkları ortaya konmuştur. Ayrıca normal gelişim gösteren akranlarıyla etkileşimlerinin artması özel gereksinimi olan bireylerin sosyal becerilerinin gelişmesine yol açmaktadır. Özel gereksinimli bireyler bulundukları bu ortamlarda İletişim, işbirliği, ortak yaşam becerileri edinirler ve özdeşim kurmaları kolaylaşır. Araştırma bulguları, benzer şekilde özel gereksinimleri olmayan akranların da bu uygulamalardan yararlandıklarını, kaynaştırılmış ortamlarda derslere daha aktif katıldıkları ve farklılıkları kabul ederek ahlaki anlayışın geliştiği, şartsız kabul, hoşgörü, yardımlaşma ve sosyal becerilerinde de gelişmeler gösterdikleri belirtilmektedir.

Yapılan araştırma sonuçlarının, ortaya koyduğu kaynaştırma uygulamalarının başarısının ortak özellikleri; a) özel gereksinimi olan bireylerin performans düzeyleri, b) sınıflardaki öğrenci sayıları, c) sınıfların fiziksel koşulları, d) okul yöneticileri, e) sınıf öğretmenlerinin tutumları, mesleki yeterlilik, deneyimleri f)aile eğitimleri g) tüm öğrenci ve sınıf öğretmenlerine destek hizmetlerin sunulması olarak belirlenmiştir.

Türkiye’deki uygulamalar incelendiğinde özel gereksinimi olan öğrencilerin kaynaştırma adı altında 1983’lü yıllardan beri giderek artan oranda genel eğitim sınıflarına yerleştirildiği gözlenmektedir. Türkiye’deki kaynaştırma uygulamalarına ilişkin gerçekleştirilen sınırlı sayıdaki araştırmalarda bu uygulamalardan öğretmenlerin ve ailelerin olumlu tutumlara sahip oldukları, özel gereksinimleri olan ve olmayan öğrencilerin akademik başarı ve sosyal becerilerinde gelişmelerin olduğu belirtilmektedir. Ancak yasal düzenleme, sayısal artışa ve olumlu araştırma sonuçlarına karşın Türkiye’de gerçekleştirilen önemli sayıdaki araştırmanın sonuçları kaynaştırma uygulamalarında halen ciddi bir takım sorunların var olduğunu göstermektedir. Araştırmaların sonuçları, kaynaştırma uygulamalarında öğretmenlerin okulların ve sınıfların fiziksel yetersizliklerinin kaynaştırmayı olumsuz olarak nitelediğini belirttikleri, ailelerin de aile eğitimlerine mutlaka belirli periyotlarla katılması gerektiği ,öğretmenleri nde her ne kadar iyi bir donanıma sahip olursa olsun ,özel eğitim alanında hizmetiçi eğitimlerle desteklenmelerinin   gerektiği   ve belki de en önemlisi tüm yasal düzenlemelere rağmen hala özel eğitim destek hizmetlerin sağlanamaması gibi ciddi sorunların olduğunu göstermektedir. Var olan bu sorunların çözümlenemeyişi öğretmenlerin okul yöneticilerinin, ailelerin kaynaştırma uygulamalarına karşı olumsuz tutum geliştirmelerine yol açmakta bu durumda uygulamaların yaygınlaşmamasını engelleyebileceği belirtilmektedir.

Saygılarımla…

                  Murat SEZGİN

                   Sosyal Hizmet Uzmanı- Akademik Adım Özel Eğitim Merkezi

                         Kurucu Müdürü